تاریخچه ساختمان‌های بلند در ایران-۱

در گذری بر تاریخچه بناهای بلند ایران، عمارت ۷طبقة «شمس‌العماره» (در فاصله سال‌های ۱۲۸۲-۸۴ هـ.ق)از جمله زیباترین بناهای تاریخی است که در طول ۲۰۰ سال از تاریخ ۲۵۰ سالة تهران (بعنوان پایتخت)، بلندترین ساختمان شهر محسوب می‌شود. آغاز دگرگونی اساسی تهران، از عهد پادشاهی خاندان پهلوی و در زمان رضاخان صورت گرفت. وی پس از رسیدن به سلطنت، بلواری در شمال تهران کشید و مردم را تشویق کرد تا اطراف آن بلوار خانه بسازند. به کسانی که چهار طبقه می‌ساختند، جوایزی جهت دریافت آجر و معافیت از عوارض تعلق می‌گرفت.

از سال ۲۵۰۰ شاهنشاهی (مطابق ۱۳۲۰ شمسی) به بعد، تهران به طور بی‌سابقه‌ای گسترش یافت و ساختمان‌ها و عمارات بزرگی با اسلوب معماری جدید در عهد سلطنت محمدرضاخان به‌وجود آمد. در فاصله سال‌های ۳۰-۱۳۲۸ هـ .ش، نخستین ساختمان بلند شهر با ۱۰طبقه، توسط مهندس هوشنگ خانشقاقی در خیابان نادری (جمهوری فعلی) ساخته شد. اسکلت این ساختمان از بتن آرمه و آسانسورش که هنوز هم کار می‌کند توسط مهندس معمار طراحی و ساخته شد. در پایان دهه ۲۰ و بعد از جنگ جهانی دوم، ساخت بلندترین ساختمان تهران توسط علی‌اکبر علمی ناشر، در خیابان شاه‌آباد آغاز و بعد از ۲۸مرداد افتتاح شد. این ساختمان با ۱۴ طبقه و حدود ۴۰متر ارتفاع، بلندترین ساختمان ایران بود و به جهت آنکه در پایان دهه ۳۰ یک شرکت تبلیغاتی برای تبلیغ کالایی، بر بالای آن یک بادکنک بزرگ به شکل فیل به هوا فرستاده بود، معروف بود که بالای این ساختمان فیل هوا کرده‌اند.

در سال‌های ۴۱-۱۳۳۹ با پایان یافتن کار ساختمان پلاسکو واقع در محل تقاطع خیابان فردوسی و جمهوری (شاه سابق) که گفته می‌شود طراحان آن اسرائیلی بوده‌اند، دومین ساختمان بلند تجاری در ۱۶ طبقه و به سبک ساختمان‌های آمریکایی در تهران ساخته شد. این ساختمان، اولین ساختمان بلند با اسکلت تمام فلزی در ایران به‌شمار می‌رفت که اسکلت آن نیز از بیرون نمایان بود. ساختمان تجاری پلاسکو دارای ۱۶ طبقه، دو طبقه زیرزمین، ۴ آسانسور و ۲۰واحد تجاری در هرطبقه بود، که متاسفانه این ساختمان در روز پنج‌شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۵ پس از ۵۴ سال از زمان ساخت بر اثر آتش‌سوزی فرو ریخت و ۵۶۰ واحد تجاری در آن نابود شد. پلاسکو درحالی بعد از ۳٫۵ ساعت سوختن، فروریخت که هنوز تعداد زیادی آتش‌نشان در حال مهار آتش‌سوزی، در بیرون و داخل ساختمان بودند.

در سال ۱۳۴۳ بنای تجاری ۱۳طبقة آلومینیوم با اسکلت فلزی و مجهز به دو دستگاه آسانسور در خیابان جمهوری ساخته شد. این ساختمان با حدود ۳۰هزار مترمربع زیربنا، در زمینی به وسعت ۴۳۰۰مترمربع و با پیش‌بینی ۵۵ واحد بازرگانی و تجاری در هر طبقه ساخته شد و عجیب آنکه فاقد پلکان اضطراری است. در چند باری که در طبقات این ساختمان آتش‌سوزی رخ داد، سازمان آتش‌نشانی هربار در گزارش‌هایی یادآور شد که این ساختمان که در هر زمان حدود ۳۰۰۰ نفر در آن حضور دارند، ناامن است.

 

منابع:

  1. مقصودی، آتیسا (۱۳۸۸). مروری بر بلندمرتبه‌سازی در ایران. نشریه معماری و فرهنگ، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، شماره ۳۶، سال یازدهم، صفحات ۶ تا ۹.
  2. دانشنامه آزاد ویکی پدیا

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *