ایمنی در مقابل آتش‌سوزی

از جمله خطراتی که همواره ساختمان‌های بلند را تهدید می‌کند، وقوع حریق است. بنابراین از مهم‌ترین مسائل ایمنی این‌گونه ساختمان‌ها، پیش‌بینی و جلوگیری از ورود حریق می‌باشد. آتش‌سوزی در ساختمان‌های بلند به صورت‌های گوناگون ایجاد می‌شود:

۱. بر اثر عدم رعایت مسائل ایمنی و به صورت ناخواسته و خارج از اختیار انسان؛

۲. ایجاد آتش‌سوزی

۳. پس از وقوع زلزله و بر اثر تکان‌های ایجاد شده در زمین.

اداره خدمات عمومی(General Service Administration) تعریف یک ساختمان بلند را به صورت زیر بیان می‌کند:

«یک ساختمان بلند ساختمانی است که در آن تخلیه اضطراری عملی نیست و به علت ارتفاعی که دارد، آتش‌سوزی‌ها در آن باید از داخل اطفا شود».

از دید سیستم‌های امنیت حیات این تعریف، خصوصیات معمول این ساختمان‌ها را این‌گونه بیان می‌کند:

۱. آن‌ها دور از دسترس تجهیزات هوایی اداره آتش‌نشانی هستند.

۲. آن‌ها پتانسیل تاثیر دودکشی قابل توجهی دارند.

۳. آن‌ها به زمان تخلیه بیش از اندازه‌ای نیاز دارند.

تمايلی كه امروزه برای احداث ساختمان‌های بلندتر وجود دارد، مهندسين طراح ايمنی را با چالش‌های فراواني روبرو كرده است. ساختمان‌سازی براي پيمانكاران و سرمايه‌گذاران جذابيت‌های زيادي دارد زيرا بازگشت سرمايه به خصوص اگر محل مناسبی مانند مركز شهر انتخاب شود و حداكثر استفاده از زمين به عمل آيد با سود فراوان همراه خواهد بود. رشد جمعيت، كمبود زمين و تورم نيز سودآوری اين صنعت را چند برابر نموده است. با اين وجود، روش‌های مدرن ساخت و ساز، مصالح ساختمانی قابل اشتعال، طراحی‌های داخلي، افزايش حجم مبلمان قابل اشتعال ساختما‌نها، وجود داكت‌های افقی و عمودی، استفاده از موادی كه در هنگام سوختن گازهای سمّی توليد می‌كنند، افزايش فاصله دسترسی افراد به طبقه ايمن به همراه افزايش تراكم جمعيت و تنوع شرايط انواع متصرفان، مشكلات فراوانی را برای متخصصان و طراحان و سازمانهای مسئول ايمنی از جمله معاونت پيشگيری سازمان آتش‌نشانی ايجاد كرده است.

يكی از اين مشكلات، گسترش عمودی آتش‌سوزی است كه از طريق داكت‌ها و ساير فضاهای خالی داخل ساختمان به سمت بالا حركت می‌نمايد. اگر آتش‌سوزی از طبقه‌ای كه در آنجا شروع شده به ساير طبقات سرايت نمايد، مهار و اطفاء آن بسيار مشكل می‌شود و معمولاً تا بالاترين طبقه ساختمان توسعه می‌يابد.


مسائل ایمنی ساختمان بلند را در زمینه حریق می‌توان به طور خلاصه چنین بیان کرد:

۱. در ساختمان‌های بلندمرتبه حفاظت از حریق باید در خود ساختمان صورت گیرد؛

۲. بر روی مقاومت سازه ساختمان بلند در برابر حریق باید تاکید زیادی شود، به‌گونه‌ای که به هنگام حریق به هیچ‌وجه آسیب‌پذیر نباشد؛

۳. وجود دسترسی مناسب به ساختمان و تامین راه‌های خروجی و تعبیه خروجی‌های کافی متناسب با ساختمان بلند؛

۴. ایجاد حوزه‌بندی در قسمت‌های مختلف ساختمان بلند با در نظر گرفتن دوربست آن برای جلوگیری از گسترش حریق (دوربست‌ها باید از دیوارها و بازشوهای مقاوم در برابر حریق باشند و بازشوها در مقابل حریق به‌طور خودکار بسته شوند، در ضمن بازشوهای شیشه‌ای از شیشة نشکن و مجهز به طور سیمی باشند).

۵. در نظر گرفتن تسهیلات پناهگاهی در هر طبقه یا دست کم در هر چند طبقه و به گنجایش اشغال‌کنندگان آن طبقه یا طبقات؛

۶. استفاده از مصالحی با میزان مقاومت بالا در برابر حریق، در پوشش دیوارهای خارجی و داخلی، سقف و عناصری مانند آن؛

۷. تجهیزات داخلی از قبیل مبل، اثاثیه و پرده و… از مصالح مقاوم در برابر حریق باشند تا سبب سبک‌تر شدن بار حریق شود؛

۸. کانال دودکش خاصی که از کف ساختمان تا بام امتداد دارد، تعبیه شود و در هر طبقه با استفاده از دریچه خودکار دسترسی به آن فراهم گردد. قرار دادن محل دریچه در پناهگاه حریق الزامی است؛

۹. در نظر گرفتن فضای مخصوصی برای ماموران اطفای حریق به‌عنوان ایستگاه مرکزی کنترل با تعبیه امکانات لازم، که محل آن می‌تواند در اطراف ورودی اصلی ساختمان بلند منظور شود؛

۱۰. نصب شبکه‌های تشخیص هشدار و اعلام حریق با به‌کار گرفتن وسایل کشف تولیدات حریق به صورت خودکار و…؛

۱۱. محدود و مسدود کردن دهانه‌ها و داکت‌های باز عمودی (به‌گونه‌ای که حالت دودکشی تنوره در این دهلیزها از بین برود و عمل جلوگیری از انتقال و گسترش آتش و دود به سایر قسمت‌ها بلافاصله انجام شود).

۱۲. مقاوم کردن دیواره‌های اطراف موتورخانه آسانسور در برابر حریق و پوشاندن کف چاه آسانسور با وسایل عایق و محدود شدن تعداد آسانسورها در چاه آسانسور؛

۱۳. آسانسورها در کلیه طبقات به فضای مناسبی باز شوند که از دیگر قسمت‌های ساختمان مجزا بوده و در این فضاها دستگاه ردیاب دود و سیستم هشداردهنده آتش نصب شده تا هنگام اعلام خطر، آسانسورها به طور خودکار بسته و هم به طبقه همکف بازگردند؛

۱۴. علاوه بر سیستم آب لوله‌کشی، مخزن آب دیگری در ساختمان تعبیه شود و ظرفیت آن به مقداری باشد که در صورتی که شبکه آب لوله‌کشی شهر در اثر زلزله آسب دید، مخزن مزبور ضمن داشتن استحکام لازم، تا مدت زمانی (حداقل ۳۰ دقیقه) آب لازم را تامین کند؛

۱۵. اجرای سیستم برق‌گیر به‌طور کامل، که نقش انتقال‌دهنده صاعقه را به زمین ایفا می‌نماید، به منظور نقش مهمی که در کاهش آتش‌سوزی‌های ناشی از رعد و برق دارد، الزامی است؛

۱۶. برقراری خط ارتباطی دوطرفه بین ساختمان بلند و ایستگاه آتش‌نشانی، تا در مواقع لزوم ماموران بتوانند از آن به عنوان مرکز هدایت عملیات اطفاء حریق استفاده کنند.

 

*تصویر شاخص: آتش‌سوزی برج گرنفل لندن

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *